Een nacht op een kibboets: waarom dit een van de leukste dingen is die je in Israël kunt doen

Stel voor: je wordt wakker met het geluid van vogels, niet met verkeer.

Je ontbijt op een groot terras, omringd door groen, en de medewerker die je koffie schenkt woont hier — echt woont hier. Geen hotelketen, geen anonieme lobby. Dit is een kibboets. En als je Israël echt wilt begrijpen, moet je er minstens één nacht slapen.

Wat is een kibboets eigenlijk?

Het begon als een idealisme. Rond 1910 kwamen groepen jonge Joodse immigranten naar het toenmalige Palestina.

Ze hadden genoeg van vervolging, genoegen van stadleven, genoegen van alles eigenlijk wat niet bij hen paste. Ze wilden iets nieuws bouwen: een gemeenschap waar alles gedeeld werd. Geen privébezit, geen hiërarchie. Ieder deed mee, ieder kreeg wat hij nodig had.

De eerste kibboets, Degania, werd gesticht in 1910 aan het Meer van Galilea. Het was klein, arm en eigenlijk best idealistisch. Maar het werkte.

Binnen tientallen jaren waren er honderden kibboetsen verspreid over het hele land.

Ze groeiden fruit, melkten koeien, bouwden fabrieken. Israël werd mede gebouwd op deze gemeenschappen. Wat me altijd opvalt als ik erover praat: mensen denken dat kibboetsen musea zijn. Verleden tijd. Dat klopt niet.

Er wonen nog steeds zo'n 120.000 mensen in kibboetsen. De meeste zijn gemoderniseerd — privé inkomen is weer toegestaan, kinderen slapen weer thuis — maar de kern bestaat nog. Gemeenschappelijke maaltijden, gemeenschappelijke beslissingen, gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.

Waarom slapen in een kibboets?

Omdat je anders een kant van Israël mist die je niet in een hotel in Tel Aviv of Jeruzalem vindt. Een kibboets voelt als Nederland in de jaren vijftig, maar dan met zon en hummus.

Er hangt een rust die je nergens anders in het land vindt.

De meeste kibboetsen hebben hun eigen hotel of appartementen. Sommige zijn eenvoudig — een bed, een badkamer, een ventilator. Andere zijn hele resorts met zwembad, spa en restaurant.

Het mooie is dat je altijd de gemeenschap eromheen voelt. Je loopt langs de gemeenschappelijke eetzaal, ziet kinderen fietsen zonder helm, ruikt de groenten uit de kas.

Eerlijk gezegd vind ik dat het beste aan een kibboetsverblijf niet het bed is, maar de ochtend. Als je vroeg opstaat en naar buiten loopt, voelt het alsof je in een ander land bent. Geen toeristen, geen drukte. Gewoon het leven.

Welke kibboetsen kun je bezoeken?

Er zijn ongeveer dertig kibboetsen die toeristen verwelkomen. Hier zijn een paar die ik zelf heb bezocht of die klanten altijd weer enthousiast terugmelden:

Hagoshrim — rust aan de Jordaan

Ligt in het noorden, dicht bij de Jordaanvallei. Het hotel is eenvoudig maar sfeervol.

Kfar Blum — het groene hart

Het zwembad ligt tussen de bomen en 's avonds zit je buiten met een glaasje wijn. Ideaal als je de omgeving van de Hula-vallei wilt ontdekken. Ook in het noorden, tegen de Libanese grens aan.

Merom Golan — hoog en droog

Kfar Blum heeft een mooi hotel met uitzicht op het water. Het is een van de grotere kibboetsen, dus er is altijd wat te doen.

Fietsen, wandelen, kajakken — het zit er allemaal in. Op het Golanhoogland, op zo'n duizend meter hoogte. In de zomer is het hier heerlijk koel, in de winter kan het vriezen. Het resort village is groter en luxer dan de meeste kibboets-hotels.

Nof Ginosar — aan het Meer van Galilea

Perfect als je van wandelen houdt en de rust zoekt die alleen op een hoogte van duizend meter bestaat.

Dit is waar ik altijd over praat. Nof Ginosar ligt direct aan het water, op de plek waar volgens de traditie Jezus het wonder van de vissen verrichtte. Het hotel is eenvoudig, maar het uitzicht compenseert alles.

Nahsholim — luxe aan de kust

's Ochtends zwem je in het meer, 's avonds zit je op het terras. Er is weinig te doen — en dat is precies het punt.

Tussen Haifa en Caesarea, pal aan de Middellandse Zee. Nahsholim Seaside Resort is het luxe-antwoord op de kibboets. Denk aan een boutique hotel met zeezicht, maar dan met de warmte van een echte gemeenschap eromheen.

Lavi — orthodox en authentiek

Het zwembad ligt bovenop de duinen. Ik heb er een keer geslapen en was de volgende ochtend om zes uur al in het water.

Lavi is een orthodox-joodse kibboets. Dat betekent dat de sfeer anders is: op sabbat doet alles even pauze, de maaltijden zijn koosjer, en de gastvrijheid is ongekend.

Sha'ar Hagolan — natuur en avontuur

Het hotel is eenvoudig maar schoon. Als je wilt begrijpen hoe religieus Israël leeft, is Lavi een goede plek. Aan de zuidkant van het Meer van Galilea, bij de Yarmouk-rivier. Zoek je naar fijne plekken om te overnachten in de Galilea regio? Dan is dit een uitstekende uitvalsbasis.

Sha'ar Hagolan heeft een museum over de prehistorie van de regio, maar het hotel is vooral populair bij mensen die van wandelen en natuur houden. Het is rustiger hier dan bij de drukke plekken rond het meer.

Wat kun je er doen?

Dat hangt af van de kibboets, maar er zijn een paar dingen die bijna overal mogelijk zijn. Veel kibboetsen bieden rondleidingen door de boerderij — je ziet hoe de groenten groeien, hoe de koeien worden gemolken, hoe de olijven worden geperst.

Sommige hebben workshops: keramiek maken, brood bakken, wijn proeven. Wat ik zelf altijd aanraak: ga naar de gemeenschappelijke eetzaal. In veel kibboetsen kun je daar mee-eten met de bewoners.

Het is geen show, geen toeristische attractie. Het is gewoon het avondeten.

En het is vaak beter dan wat je in een restaurant in Tel Aviv krijgt. Verder is er bijna altijd een zwembad. Dat klinkt misschien triviaal, maar na een dag wandelen in de hitte van Israël is een zwembad op een kibboets een geschenk. Sommige kibboetsen hebben ook fietsen te huur, of organiseren excursies naar natuurparken in de buurt.

Wat kost het?

Laten we het hebben over geld, want dat is toch ook belangrijk.

Een eenvoudige kamer in een kibboets begint rond de vijftig euro per nacht. Dat is goedkoper dan wanneer je kiest voor stijlvolle boutique hotels in Tel Aviv.

Een luxe kamer in een resort als Nahsholim kan de tweehonderd euro per nacht kosten, maar dan krijg je ook een zeezicht en een spa. Maaltijden zijn vaak inbegrijpen of tegen een lage prijs beschikbaar. Ontbijt op een kibboets is een Israëlische zaak: verse groenten, brood, kaas, eieren, salades, koffie. Je wordt niet mager.

Er zijn ook fly-drive pakketten waarbij je van kibboets naar kibboets reist.

Organisaties als Djoser bieden pakketten aan vanaf zo'n achthonderd euro per persoon voor zeven dagen, inclusief vlucht, auto, accommodatie en soms maaltijden. Dat is best een deal, als je bedenkt dat je anders alleen al een huurauto en hotelkosten hebt. De gemiddelde kosten voor een week in een kibboets — met auto, verblijf en wat activiteiten — liggen tussen de zevenhonderd en vijftienhonderd euro per persoon. Vergelijkbaar met een gewoon Israël-reis, maar dan met een heel andere ervaring.

Hoe boek je het?

Je kunt rechtstreeks bij de kibboetsen boeken via hun eigen websites, maar het makkelijkst is via een gespecialiseerde reisorganisatie. Djoser heeft een ruim aanbod van kibboets-verblijven en biedt ook de fly-drive pakketten.

Ook Israël Idoed Reizen en Beter Reizen hebben opties. Zoek je een unieke ervaring? Overweeg dan eens een bijzonder verblijf in een klooster. Als je liever zelf regelt, kun je via de websites van de individuele kibboetsen een kamer reserveren.

Een tip: boek ruim van te voorn, vooral in de hoogseizoenen. Maart tot mei en oktober tot november zijn de beste reistijden — het is niet te heet, niet te koud, en de natuur is op zijn mooiste. In die periodes zijn de populaire kibboetsen snel vol.

Wat je moet weten voor je gaat

Een paar praktische dingen. Ten eerste: een geldig paspoort met minimaal drie maanden geldigheid na terugkeer is verplicht. Geen uitzonderingen.

Controleer dit ruim van te voren. Tweede: als je een orthodoxe kibboets bezoekt zoals Lavi, houd je aan de dresscode. Schouders bedekt, knieën bedekt.

Mannen dragen een kippa bij gebed. Het is geen optie, het is respect.

Derde: reizen tussen kibboetsen doe je het beste met een huurauto. Het openbaar vervoer in Israël is goed in de steden — de trein van Tel Aviv naar Jeruzalem is inderdaad sneller en comfortabeler dan de bus — maar buiten de steden is een auto bijna noodzakelijk. Egged-bussen rijden, maar niet overal en niet altijd op tijd. En vierde: wees niet verbaasd als je aankomt en niemand Engels spreekt.

Op sommige kibboetsen is het personeel jong en internationaal, op andere zijn het vooral oudere bewoners die Hebreeuws praten. Geen probleem — een glimlach werkt in elke taal.

Waarom ik het aanraad

Ik ga nu al meer dan twintig jaar naar Israël. Ik heb hotels gehad in Tel Aviv, appartementen in Jeruzalem, zelfs een tent in de woestijn.

Maar de nachten die ik op kibboetsen heb doorgebracht, zijn de mooiste herinneringen.

Niet omdat het luxe was, maar omdat het echt was. Een kibboets is geen toeristische attractie. Het is een levende gemeenschap die zijn deuren opent.

En als je die kans krijgt, moet je die grijpen. Je slaapt beter, je eet beter, en je begrijpt Israël beter. Dat is geen slogan — dat is gewoon zo.