Stel je voor: je staat op de rand van de Ramonkrater, de wind trekt door je haren, en voor zich strekt een landschap dat lijkt op een andere planeet. Of je loopt door de smalle steegjes van de Arabische markt in Jeruzalem, over eeuwenoude keien die glad zijn van miljoenen voeten. Of je strandeelt langs de Tayelet in Tel Aviv, met zand tussen je tenen.
▶Inhoudsopgave
Israël is klein, maar wat betreft terrein is het een wereld op zich.
En daarom verdienen je voeten wat meer aandacht dan je misschien denkt. Ik zeg het vaak tegen reizigers die bij mij langskomen: je kunt niet met één paar schoenen door heel Israël lopen.
Dat kan misschien in Nederland, waar het landschap redelijk voorspelbaar is. Maar hier spring je binnen een paar uur van een stad met trappen en trottoirs naar een woestijn met scherpe rotsen, of naar zandvlakten waar je tot je enkels wegzakt. De juiste schoen maakt het verschil tussen een onvergetelijke ervaring en een dag die je liever snel vergeet.
Wat het landschap met je schoenen doet
Israël is geologisch een soort van grote verrassingsdoos. Het zuiden wordt gedomineerd door de Negev-woestijn: zandsteenrotsen, droge wadi's en uitgestrekte vlakten waar de zon op klopt alsof het van koper is gemaakt.
Het noorden heeft kalksteenformaties, groene valleien en karstlandschappen met ondergrondse rivieren. De Jordaankloof in het oosten is een dramatische scheur in de aarde met steile hellingen en rotswanden. En dan heb je de steden — Jeruzalem met zijn oneffen, historische straten, Tel Aviv met strand en promenade, Haifa met de terrassen van de Karmelberg.
De woestijn: stevig, koel en grip
Elk van deze omgevingen stelt andere eisen. En dat merk je pas echt als je erin staat.
In de Negev loop je over zandsteen dat scherp kan zijn, over los zand, en soms over rotsen die glad zijn van eeuwenlijk erosie. De temperatuur kan in de zomer de 45°C raken, en 's nachts in de winter vriest het er. Dat is een enorme wisseling.
Wat je nodig hebt is een schoen met een stevige zool die grip heeft op rots en zand tegelijk. Vibram-zolen zijn hier de gouden standaard — vooral de Megagrip-versie, die speciaal is ontworpen voor zowel droog als nat terrein.
Een Gore-Tex membraan is geen luxe maar een must: het houdt je voeten droog bij ochtenddauw of een onverwachte regenbui, en laat tegelijk vocht eruit.
Zand: licht en flexibel, anders hik je
De Salomon X Ultra 4 GTX zie je veel in Israël. Lichtgewicht, Vibram Megagrip zool, Gore-Tex bescherming — het is een solide allrounder. De Merrell Moab 3 GTX is een andere favoriet, vooral onder mensen die comfort boven alles stellen. Die schoen zit als een sok, zelfs na een hele dag lopen.
En voor steilere, rotsachtige paden is de La Sportiva TX4 een uitstekende keuze, met een agressief zoolpatroon dat echt vastgrijpt. Wat me opvalt is dat veel reizigers uit Nederland kiezen voor de zwaarste schoen die ze kunnen vinden, uit angst voor het ruwe terrein.
Maar in de hitte van de woestijn weegt elke gram extra op je voeten. Het gaat om de balans: stevig genoeg, licht genoeg. Zand is een aparte uitdaging.
Zware wandelschoenen zakken erin alsof je in beton loopt. Je verbruikt veel meer energie, en na een uur heb je het gevoel alsof je benen van lood zijn.
Daarom zijn lichte trailrunners vaak een betere keuze voor zandgebieden. Ze zijn flexibel, volgen de beweging van je voet, en wegen bijna niets. De Hoka Speedgoat is een populaire optie — de demping is fenomenaal, en dat merk je pas echt als je een halve dag door zand hebt gelopen.
Steden: comfort boven alles
De Adidas Terrex Free Hiker heeft Boost-demping die langdurig comfort biedt, en de Salomon Speedcross 5 is agressief genoig voor steilere zandhellingen.
Eerlijk gezegd vind ik dat trailrunners in Israël steeds vaker worden gebruikt, zelfs voor serieuze wandelingen. Tien jaar geleden zag je nog bijna iedereen in zware bergschoenen. Nu zie je meer en meer mensen in trailrunners, en terecht.
Het terrein hier vraagt om flexibiliteit, niet om rigiditeit. In Jeruzalem loop je over oneffen kasseien, trappen, en soms glad gepolijste stenen.
In Tel Aviv ben je vaker op vlak asfalt of langs het strand.
In Haifa ga je bergop en bergaf over de terrassen van de Karmel. Voor stadsgebruik heb je een schoen nodig die comfortabel is voor langdurig staan en lopen, met goede ondersteuning van de enkel. De New Balance Fresh Foam X 880v13 is een uitstekende keuze — hij zit comfortabel vanaf de eerste stap, zonder een ingroeiperiode. De Brooks Divide heeft een demping die zich aanpast aan je voet, en de Salomon X Ultra 4 werkt ook prima in de stad, vooral als je van plan bent om ook buiten de bebouwde kom te lopen.
Dat vind ik trouwens het mooiste aan Israël: je kunt 's ochtends door de oude stad van Jeruzalem lopen en 's middags al in de woestijn staan. Eén dag, twee werelden. Als je schoenen dat aankunnen en je je goed insmeert met de juiste zonnebrandcrème voor de Israëlische zon, heb je weinig problemen.
Materialen en technologie: waar het om draait
Leer is nog steeds het meest duurzame materiaal voor wandelschoenen, en het ademt goed.
Maar moderne synthetische materialen zijn flink verbeterd — ze zijn lichter, drogen sneller, en zijn vaak net zo duurzaam. Gore-Tex blijft de standaard voor waterdichtheid zonder het opgeven van ademend vermogen.
En Vibram is nog steeds de naam als het om zolen gaat. Dempingstechnologieën zijn de afgelopen jaren enorm verbeterd. New Balance Fresh Foam en Adidas Boost zijn goede voorbeelden — ze geven energie terug bij elke stap, en dat voel je echt na een lange dag. Stabiliteitssystemen zoals Brooks GuideRails helpen om je voet in de juiste positie te houden, wat vooral op oneffen terrein in Israël een verschil maakt.
Wat ik zelf mee zou nemen
Als ik nu een reis naar Israël zou plannen — en dat doe ik regelmatig — zou ik twee paar schoenen meenemen. Eén paar trailrunners voor de woestijn en zandgebieden, één paar lichte wandelschoenen voor de steden en natuurlijk de beste reiscamera voor Israël om al die indrukken vast te leggen.
Dat klinkt misschien als overkill, maar het verschil in comfort is enorm. En vergeet de sokken niet. Goede wandelsokken zijn net zo belangrijk als de schoenen zelf.
Smartwool en Darn Tough maken uitstekende sokken die blaren voorkomen en vocht afvoeren.
Een paar van twintig tot veertig euro, en je voeten zullen je dankbaar zijn. De beste reistijd om Israël te bezoeken is maart tot mei of oktober tot november — dan is het weer ideaal voor wandelen, niet te heet en niet te koud. En als je dan ook nog eens de juiste schoenen aanhebt en weet wat je in moet pakken voor Israël in de zomer, wordt het een reis die je niet snel vergeet.