Stel je voor: je staat op een zacht heuvelachtig plateau, de zon schijnt, en voor je zich uit strekt een wijngaard die eeuwen geleden al stond.
▶Inhoudsopgave
Je proeft een diepe, rode wijn met tonen van rijpe pruimen en een vleugje kruidnagel. En dan besef je: dit is Israël. Niet het land dat je kent uit het nieuws, maar een land met een wijntraditie die duizenden jaren oud is. Israëlische wijn is een van de best begehouden geheimen van de wijnwereld.
En dat terwijl de kwaliteit de afgelopen twintig jaar een enorme sprong heeft gemaakt. Ik zeg het vaak tegen reizigers die met mij op pad gaan: als je van wijn houdt, dan moet je dit echt ontdekken.
Niet als vervanging voor je favoriete Bordeaux of Barolo, maar als aanvulling.
Een heel eigen wereld.
Waarom Israëlische wijn anders is
In de Bijbel wordt wijn al genoemd als iets vanzelfsprekends. Jezus dronk wijn, bruiloften werden ermee gevierd, en de druif was een symbool van overvloed.
Maar de moderne Israëlische wijnbouw begon pas echt in de jaren tachtig van de vorige eeuw, toen wijnbouwers uit Frankrijk en Californië het land ontdekten. Ze zagen iets wat de rest van de wereld over het hoofd keek: uitstekende bodems, grote temperatuurverschils tussen dag en nacht, en een klimaat dat verrassend goed past bij kwaliteitswijnbouw. Wat me altijd opvalt aan Israëlische wijnen is hun karakter.
Ze zijn vaak voller en rijper dan je verwacht bij een land in het Midden-Oosten.
Dat komt door de intense zon en de relatief droge lucht. De druiven rijpen langzaam en oncentreren daardoor smaken. Het resultaat zijn wijnen met body, maar ook met frisheid — vooral de witte wijnen uit de hoger gelegen gebieden.
De belangrijkste wijngebieden
Israël is een klein land, maar de variatie aan wijngebieden is groter dan je denkt. Er zijn vijf hoofdgebieden, en elk heeft iets eigen. Dit is het noorden, hoog boven zeeniveau, met koelere nachten en vulkanische bodems.
Golan Heights
De wijnen hier zijn vaak de meest elegante: goed gebalanceerd, met frisse zuren.
Judean Hills (Hebreeuws: Harei Yehuda)
Als je van Franse wijnen houdt, vooral uit de Rhône-vallei, dan voel je je hier snel thuis. De Golan Heights Winery is de grootste speler, maar er zijn ook kleinere wijnhuizen die het onderscheidende werk doen.
Direct ten westen van Jeruzalem, op de hellingen van de bergen. Het is hier groener en koeler dan je zou verwachten. De wijngaarden liggen op een hoogte van 600 tot 900 meter, en dat merk je aan de wijnen: ze hebben finesse.
Galilee (Galil)
Veel kleine, familiebedrijven bewerken hier de grond met aandacht. Als je een dag in Jeruzalem doorbrengt, is het maar een kwartiertje rijden naar de eerste wijnhuizen.
Perfect voor een middag tussendoor. Zowel het Oosten- als Westelijk Galilea hebben wijngaarden. Het landschap is heuvelachtig, groen, en doet denken aan delen van Toscane. De wijnen zijn vaak wat zwaarder en fruitiger.
Shimshon (Samson) en de Shephelah
Recoor Winery en Dalton Winery zijn hier goede voorbeelden van wijnhuizen die zowel kwaliteit als toegankelijkheid bieden. Tussen de kustvlakte en de bergen van Judea ligt dit overgangsgebied.
Het is warmer, en de wijnen zijn vaak vol en krachtig. Minder bekend bij buitenlandse bezoekers, maar daarom juist interessant als je iets buiten de gebaande paden zoekt.
Negev
De woestijn. Ja, echt. In het zuiden van Israël wordt wijn verbouwd in de woestijn. Dat klinkt bijna onmogelijk, maar door irrigatietechnologie en nachtelijke afkoeling groeien hier druiven die verrassend goede wijnen opleveren.
Yatir Winery, aan de rand van de woestijn, maakt wijnen die internationale prijzen winnen. Eerlijk gezegd vind ik het bijzonder om te zien hoe wijnbouwers hier omgaan met extreme omstandigheden.
Wijnproeven in Israël: wat moet je weten
De meeste wijnhuizen in Israël zijn toegankelijk voor bezoekers, maar het werkt anders dan in Frankrijk of Italië.
Je kunt niet zomaar binnenlopen en verwachten dat er een proeverij klaarstaat. Bijna overal moet je van tevoren reserveren, vaak via de website of telefonisch. Dat is gewoon hoe het hier werkt. De proeverijen zelf zijn vaak persoonlijk.
Je zit niet in een grote winkelruimte, maar op een terras of in een kleine kamer, en de wijnbouwer of een familielid vertelt je over de wijnen. De sfeer is informeel, warm, en er is ruimte voor vragen.
Ik heb ervaringen gehad waar we na een proeverij nog een uur bleven zitten om te praten over het land, de geschiedenis, en ja, ook over de spanningen die er zijn.
Dat hoort bij Israël. Een paar praktische tips. De meeste wijnhuizen rekenen tussen de 20 en 50 shekel per persoon voor een proeverij, soms met een bordje olijven of brood.
Als je wijn koopt, is de prijs per fles vergelijkbaar met middenklasse wijnen uit Europa: tussen de 60 en 150 shekel voor een fles van goede kwaliteit. De beroemdere wijnen, zoals Yatir Forest of Golan Heights' Yarden, kosten meer, maar die zijn het waard als je iets speciaals zoekt.
Wijnroutes: hoe je het beste plant
Er zijn geen officiële wijnroutes zoals in Duitsland of Frankrijk, maar er zijn wel routes die je kunt volgen.
De meest logische is om te beginnen bij de Judean Hills, vanwege de nabijheid van Jeruzalem. Vanuit de stad rijd je in twintig minuten naar de eerste wijnhuizen. Recoor Winery en Agur Winery zijn goede startpunten: ze zijn toegankelijk, hebben Engelstalig personeel, en de wijnen zijn representatief voor de regio.
Als je meer tijd hebt, rijd je door naar het noorden. De Golan Heights zijn vanaf Jeruzalem ongeveer drie uur rijden, maar je kunt er ook een nachtje blijven.
De route langs de wijnhuizen op de Golan Hoogvlakte bezoeken is spectaculair: groene heuvels, uitzichten op de Hermon, en wijnhuizen als Pelter Winery en Odem Mountain die werkelijk internationale niveau hebben bereikt.
Wat ik zelf altijd adviseer: huur een auto. Het openbaar vervoer in Israël is goed in de steden — de trein van Tel Aviv naar Jeruzalem is inderdaad sneller en comfortabeler dan de bus — maar wijnhuizen liggen buiten de steden, en daar kom je met het openbaar vervoer niet gemakkelijk. Met een auto heb je de vrijheid om te stoppen waar je wilt, en dat maakt het verschil tussen een gestresste dag en een onvergetelijke ervaring.
Wijn meenemen naar Nederland
Veel bezoekers willen graag een paar flesjes meenemen. Dat kan, maar houd rekening met de douane. Als je vanuit Israël naar Nederland vliegt, mag je een beperkte hoeveelheid alcohol mee als bagage.
Controleer altijd de actuele regels van de douane, want die veranderen. Het veiligst is om de wijn in je ruimbagage te verpakken in speciale wijnverpakkingen — die zijn verkrijgbaar bij de meeste luchthavens.
Een alternatief is om wijn te bestellen bij Nederlandse importeurs. Er zijn een paar gespecialiseerde aanbieders, zoals De Wijntros en Israelwijn.nl, die een selectie Israëlische wijnen leveren.
Het voordeel is dat je zeker weet dat de wijn goed is vervoerd en op de juiste temperatuur is bewaard. Nadelen zijn dat het duurder is en dat je de keuze beperkter hebt dan als je zelf in Israël rondloopt. Persoonlijk vind ik het mooist om wijn te kopen bij het wijnhuis zelf.
Niet alleen omdat je dan de beste prijs hebt, maar omdat je bij elke fles een herinnering meedraagt.
Die fles Yatir die je proefde op een terras met uitzicht op de woestijn van Judea — die smaakt thuis altijd beter dan een fles die je via een tussenpersoon hebt besteld.
De beste tijd om wijnhuizen te bezoeken
De wijnoogst in Israël is al in augustus en september, dus als je het hele proces wilt zien, is de late zomer het moment.
Maar eerlijk gezegd: de beste reistijd voor een bezoek aan Israël is maart tot mei of oktober tot november. Het is dan aangenaam warm, niet te heet, en de wijnhuizen zijn geopend voor bezoekers.
In juli en augustus kan het boven de 40 graden worden in sommige gebieden, en dat maakt wijnproeven minder plezierig. Als je in het najaar komt, rond oktober, heb je het extra voordeel dat de druiven net geoogst zijn. De wijnhuizen zijn dan levendig, er hangt een gezellige drukte, en je proeft wijnen die vers in het vat zitten. Er is iets bijzonders aan het proeven van een wijn die nog maar een paar maanden oud is, terwijl je ziet waar hij gegroeid is.
Israëlische wijn is geen vervanging voor wat je al kent. Het is een toevoeging.
Een land met een oude traditie, moderne ambitie, en wijnen die verrassen. Als je het nog niet geprobeerd hebt, weet ik zeker: je zult niet teleurgesteld zijn.