Stel je voor: je loopt door een druk straat in Jaffa en ruikt verse za'atar en versgebakken marktbrood terwijl een serveerster je enthousiast uitlegt dat alles op hun menu vegetarisch is.
▶Inhoudsopgave
In Israël is dat geen uitzondering, het is gewoon hoe het hier werkt. Dit land is — eerlijk gezegd — een van de beste bestemmingen ter wereld voor iedereen die geen vlees eet. En dat heeft een reden.
Waarom Israël de vegetarische hoofdstad van het Midden-Oosten is
Vegetarisch eten in Israël is geen trend die uit Californië werd geïmporteerd. Het zit gewoon in de cultuur.
Klassieke Joodse keuken is van oorsprong al voor een groot deel plantaardig — denk aan hummus, falafel, shakshuka en een overvloed aan salades. Dat maakt het land een heel logische stop voor vegetariërs en veganisten. De grootste vegetarische ketens zijn overal.
De basis: hummus, falafel en meer
Taim (letten) staat op elk straat in Tel Aviv en Jeruzalem. El Al vliegt hier, Israël Idoed Reizen weet precies waar je heetst, en Beter Reizen merkt het ook: vegetarisch eten is in Israël geen bijzonder verzoek, het is de standaard.
Wat me opvalt als ik Israël bezoek, is dat hummus hier een soort religie heeft. Niet voor niets noemen ze het soms "de heilige drie-eenheid": hummus, tahini en olijven. Je vindt hummus in elke stad, elke markt, elke straat. De beste vind ik bij Abu Hassan in Jaffa — klein, druk, en de wachtrij is lang, maar het is het wachten waard.
Falafel is de andere pijler. De beste falafel vind je in de winkelstraat van Jeruzalem.
De broodjes zijn knapperig van buinnen, zacht van binnen, en ze zijn bijna altijd zonder vlees. Voor een paar shekels heb je een maaltijd die je de hele dag volhoudt.
Van Tel Aviv tot de Negev: waar je moet eten
Tel Aviv is de veganistische hoofdstad van Israël, misschien zelfs van de wereld. Het aantal volledig veganistische restaurants per hoofd van de bevolking is het hoogste ter wereld.
Je kunt elke straat op elk uur van de dag een veganistische zaal vinden. De stad ademt plantaardig eten. In Jeruzalem is het anders.
De keuken is traditioneler. In de oude stad vind je op elke hoek een hummusbar of een falafelwinkel.
Maar ook hier groeit de veganistische beweging. Het Machane Yehuda-markt in Jeruzalem heeft inmiddels meerdere volledig plantaardige opties. Een bezoek aan de Klaagmuur (Kotel) vraagt om respectvolle kleding — mannen dragen een kippa — en daarna loop je zo naar de lekkerste falafelkraampjes in het land. Dat vind ik trouwens het mooiste: in Israël is vegetarisch eten geen alternatief, het is de norm.
De markten: waar het allemaal samenkomt
Je hoeft niet te zoeken, je loopt er gewoon in. De Carmel-markt in Tel Aviv en de Machane Yehuda in Jeruzalem zijn de twee grote markten waar je de lekkerste streetfood van Tel Aviv niet mag missen.
Op de Carmel-markt vind je verse groenten, noten, droge vruchten en versgebakken brood. Op Machane Yehuda vind je ook vlees en vis, maar de vegetarische aanbod is enorm. De beroemde za'atar-kruidenmix, de tahini van Soor, de versgeperste sinaasappelsap — het is hier allemaal te koop.
Wanneer je op reis bent, let op: de beste reistijd voor een bezoek aan Israël is maart-mei of oktober-november.
In die maanden is het niet te warm, niet te koud, en de markten staan vol.
Praktische tips voor vegetarische reizigers
Eten in Israël is over het algemeen goed te combineren met een vegetarisch dieet, maar over koosjer eten in Israël wil ik je nog een paar dingen meegeven.
Ten eerste: veel klassieke Joodse gerechten zijn al vanzelf plantaardig. Denk aan shakshuka (eieren in tomatensaus), burekas (gebak met kaas of champignons), en de talloze salades die bij elgerecht komen.
Ten tweede: als je met een groepsreizen, dan weet Israël Idoed Reizen precies waar ze naartoe brengen. Zij kennen de plekken. Maar als je zelf een individuele rondreis maakt, geef je meer vrijheid. Dan kun je ook de kleine zaaltjes in Jaffa of de winkelstraat in Jeruzalem ontdekken die niet in elk reisboek staan.
De details die het verschil maken
De trein van Tel Aviv naar Jeruzalem is sneller en comfortabeler dan de bus.
Bussen van Egged zijn de ruggengraat van het openbaar vervoer buiten de steden. Maar voor het eten hoef je niet te zorgen: overal waar je komt, vind je iets plantaardigs. Het etiket "pareve" op verpakkingen betekent dat het product noch vlees noch zuivel bevat.
Dat is goud waard voor veganisten. In de supermarkten — en die zijn overal — vind je een enorme hoeveelheid pareve producten.
KLM, Israir Airlines en El Al hebben vegetarische maaltijden aan boord, maar check altijd vooraf via hun website of de app.
Die bestelling doe je het beste minimaal 48 uur van tevoren. Wat ik altijd doe als ik naar Israël ga: ik pak een paar ontbijtbarren in mijn koffer. Niet omdat het eten slecht is — integendeel — maar omdat je soms ergens terechtkomt waar je niet direct een zaal of winkel vindt.
Een paar noten en een fles water, en je bent alvast verder. Israël is veiliger dan veel Nederlanders denken.
Lokale kennis maakt het verschil. En als het gaat om eten, is het land een paradijs voor iedereen die geen vlees eet.
Je hoeft niet te zoeken. Je hoeft niet te vragen.
Het is er gewoon. Dat is het mooiste van dit land. Een geldig paspoort met minimaal 3 maanden geldigheid na terugkeer is absolute vereiste, zonder uitzondering. Maar als je die hebt, en je houdt van goed eten, dan is Israël gewoon een van de beste keuzes die je kunt maken.