De eerste keer dat ik boodschappen deed in een Israëlische supermarkt, stond ik met een mand vol onbekende producten en geen idee waar ik moest beginnen. Het voelt als een klein land, maar qua boodschappen doen is het best confronterend.
▶Inhoudsopgave
Goed om te weten: het is veiliger dan veel Nederlanders denken, en lokale kennis maakt het verschil. Dat geldt ook als je gewoon je brood en kaas wilt kopen.
De Israëlische supermarkt: anders dan je denkt
De grote supermarkten in Israël lijken op het eerste gezicht op wat we in Nederland kennen.
Maar kijk je beter, dan zie je snel de verschillen. De schappen staan vol met producten die je hier niet zo snel tegenkomt. Denk aan hummus in alle denkbare smaken, tahini uit blikken, en verse groenten die er gewoon anders uitzien. De meeste steden hebben hun eigen ketens. Shufersal is de grootste en vind je overal, van Tel Aviv tot Jeruzlema. Rami Levy is goedkoper en populair bij locals. Osher Ad richt zich meer op de religieuze markt, maar is voor toeristen ook prima te doen.
Wat me opvalt is dat de prijzen in de grote steden behoorlijk oplopen. Tel Aviv is verrassend duur, zelfs vergeleken met Amsterdam.
Eerlijk gezegd: als je een beetje budgetbewust bent, loopt het best snel op.
Een brood kost gemiddeld 7 tot 12 shekel, een liter melk zo'n 6 shekel. Maar fruit en groenten? Die prijzen variëren per seizoen en per winkel. Mijn advies: vergelijk altijd even tussen twee winkels voordat je een grote boodschappenlijst afwerkt.
Gratis boodschappen? Bestaat dat?
En dan is er iets bijzonders dat je nergens in de wereld zo tegenkomt. In centraal Israël loopt een winkel waar mensen in nood gratis kunnen winkelen.
Shani Shukrun begon jaren geleden met het matchen van mensen via Facebook, niet voor romantische redenen, maar om gezinnen die het moeilijk hebben te verbinden met donateurs. Die winkel is geen goedkope trucje. Het is een respectvolle ervaring, waar duizenden mensen gebruikmaken zonder schaamte.
Dat vertelt eigenlijk veel over hoe Israël met voedsel en gemeenschap omgaat.
Er is een sterke traditie van wederkerigheid. Toeristen hoeven hier natuurlijk niet voor langs te gaan, maar het is goed om te weten dat dit bestaat. Het geeft je een beeld van de mentaliteit in dit land.
Waarom zijn boodschappen zo duur?
Veel Nederlanders schrikken van de prijzen in Israël. En terecht. Boodschappen zijn hier aanzienlijk duurder dan in Nederland. De reden?
Israël produceert veel minder zelf. Veel producten worden geïmporteerd, en dat kost geld.
Daar komt bij dat de belasting op bepaalde producten hoger ligt dan je gewend bent. Het gevolg is dat een gemiddelde boodschappenlijst sneller oploopt dan je zou verwachten. Wat ik zelf merk: de beste reistijd voor een bezoek aan Israël is maart-mei of oktober-november. Niet alleen vanwege het weer, maar ook omdat je dan seizoensproducten tegenkomt die echt goed zijn.
In die periodes zijn de markten vol met sinaasappels, granaatappels en verse kruiden.
Dan voelt boodschappen doen ineens weer als een beleving.
De lokale markt: waar je echt iets vindt
Als je écht iets wilt ontdekken over Israëlische eetcultuur, moet je naar de markt. De Machane Yehuda in Jeruzalem is het bekendste voorbeeld, maar ook de bruisende Shuk HaCarmel in Tel Aviv is de moeite waard.
Hier vind je verse producten, kruiden, noten, brood en kaas die je in geen enkele supermarkt tegenkomt.
De sfeer op zo'n markt is iets anders dan in een supermarkt. Er wordt gelachen, onderhandeld, geproefd. Vendors nodigen je uit om te proeven van hun olijven, gedroogd fruit of lokale Israëlische kazen en zuivel.
Het is geen verkooppunt, het is een ontmoetingsplek. En ja, je kunt er afdingen, hoewel dat in de grotere steeds minder gebruikelijk wordt. Wat ik trouwens altijd opmerk: de kwaliteit van verse producten op de markt is vaak beter dan in de supermarkt. En de prijzen? Die zijn verrassend redelijk, zeker als je weet waar je moet zijn. Ga vroeg in de ochtend, dan heb je de keuze van het assortiment.
Praktische tips voor de toerist
Supermarkten in Israël zijn over het algemeen open van zondag tot vrijdag. Op sabbat, van vrijdagavond tot zaterdagavond, zijn de meeste gesloten.
Dat geldt ook voor veel markten. Plan je boodschappen dus niet op zaterdag, tenzij je in een toeristengebied bent waar uitzonderingen gelden.
Contant geld is handig op kleinere markten, maar in supermarkten kun je bijna overal pinnen. Let wel: sommige kleine winkels hebben een minimumbedrag voor pinbetalingen. Reken op zo'n 20 tot 30 shekel.
En als je echt wilt snijden in kosten: kijk eens bij Rami Levy of bij de kleinere onafhankelijke winkels buiten de toeristische routes. Daar betaal je merkbaar minder voor dezelfde producten.
Wat je niet mag missen
Er zijn een paar dingen die je gewoon moet proberen als je boodschappen doet in Israël. Ten eerste: hummus. Niet uit de supermarkt, maar van een lokale zaak.
Het verschil is enorm. Ten tweede: brood. Israëlisch brood is vaak versgebakken en smaakt anders dan wat je in Nederland kent.
En ten derde: de kruiden. Komijn, sumak, za'atar — koop ze op de markt, neem ze mee naar huis. Ze zijn licht, goedkoop, en ze vertellen een verhaal.
Boodschappen doen in Israël is meer dan alleen je brood en melk halen. Het is een kijkje in een cultuur die anders met voedsel omgaat dan wij gewend zijn. En als je ontdekt hoe je vegetarisch en veganistisch kunt eten in Israël, wordt het zelfs best plezierig.